Η κυρά Σαρακοστή


IMGP2921

Την πρώτη μέρα μετά το τέλος της Αποκριάς ονομάζουμε Καθαρά Δευτέρα , γιατί από εκείνη την ημέρα σταματά η κατανάλωση κάθε αρτύσιμου φαγητού και αρχίζει η "κάθαρση" σωματικά και ψυχικά , με την νηστεία των 40 ημερών που ονομάζουμε Σαρακοστή.

Καθαρά Δευτέρα την ονομάζουμε διότι από τα παλαιά χρόνια ήταν η ημέρα όπου οι νοικοκυρές κατέβαζαν όλα τα σκευη μαγειρικης και τα έπλεναν και τα έτριβαν τόσο πολύ ώστε να μην μεινει ούτε υποψία λιπαρής ουσίας.

Τεσσαρακοστή (Σαρακοστή) λέμε τις 40 μέρες πριν από την Κυριακή του Πάσχα. Από πολύ παλιά υπάρχει η συνήθεια να νηστεύουμε, για να μιμηθούμε τη νηστεία που έκανε ο Χριστός στην έρημο.

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή (Σαρακοστή) είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα προστέθηκε και η έβδομη εβδομάδα και ονομάζεται έτσι γιατί περιλαμβάνει ακριβώς σαράντα ημέρες δηλ. από την Καθαρή Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου.

Μεγάλη ονομάζεται όχι για τη μεγάλη διάρκειά της αλλά για τη σημασία της που γίνεται σε ανάμνηση των Παθών του Χριστού και αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη μεγάλη γιορτή του Πάσχα.

Επειδή παλιά δεν είχαν τα σημερινά ημερολόγια για να μετρούν το πέρασμα της νηστείας, έφτιαχναν ένα μετρητάρι, την κυρά Σαρακοστή που έμοιαζε με καλογρια, συνηθως με ζυμάρι.

Δεν της έβαζαν στόμα γιατί αντιπροσώπευε τη νηστεία.
Τα χέρια της ήταν σταυρωμένα από τις πολλές προσευχές.
Και είχε εφτά πόδια, ένα για κάθε βδομάδα της Σαρακοστής.
Κάθε Σάββατο της έκοβαν ένα πόδι.
Το τελευταίο πόδι το κόβανε το Μεγάλο Σάββατο και το βάζανε μέσα σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε πίστευαν πως θα ήταν καλότυχος.

Η Κυρά Σαρακοστή που έφτιαχναν στον Πόντο ήταν διαφορετική. Εκεί κρέμαγαν από το ταβάνι μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που πάνω του είχαν καρφωμένα εφτά φτερά κότας. Κι εδώ κάθε βδομάδα αφαιρούσαν ένα φτερό κι έτσι μέτραγαν το χρόνο μέχρι την Ανάσταση. Αυτό το ημερολόγιο το ονόμαζαν «Κουκουρά»

Η ημέρα αυτή ήταν μια γιορτή όπου γονείς και παιδιά τραγουδούσαν την κυρά Σαρακοστή την στιγμη που την έφτιαχναν με τα παρακάτω λόγια.

Την κυρά Σαρακοστή
που’ ναι έθιμο παλιό
οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν
με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν
στο κεφάλι ένα σταυρό
μα το στόμα της ξεχνούσαν
γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες τις μετρούσαν
με τα πόδια της τα επτά
κόβαν ένα τη βδομάδα
μέχρι να ‘ρθει η Πασχαλιά.

Την κυρά Σαρακοστή
Όλοι φτιάξτε την μαζί
Με αλεύρι και νερό
Έτοιμη είναι στο λεπτό!

Πόδια πρέπει να έχει εφτά
Τις εβδομάδες να μετρά!
Στόμα δεν έχει! Ξέρεις γιατί;
Κάνει νηστεία αυστηρή
Μέχρι του Πάσχα την Κυριακή

Πάρτε δίπλα σας τα παιδιά σας και γιορτάστε όλοι μαζί την δημιουργία τηε κυρά Σαρακοστής. Θα χρειαστείτε:

Μισό κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις
Μισό φύτζανι νερό
μια γεμάτη κουταλιά της σούπας αλάτι
Έναν πλάστη
Ένα μεγάλο ταψί
Λίγο λάδι για το άλλειμα του ταψιού
Την κυρα Σαρακοστή τυπωμένη σε χαρτί

kyra sarakosti_thumb[3]
Συλλέγουμε τα υλικά μας

IMGP2883

Παίρνουμε ένα βαθύ μπολ και βάζουμε το αλεύρι και το αλάτι σχηματίζοντας ένα βουναλάκι.

IMGP2886
Στη μέση κάνουμε μια μικρή λακκουβίτσα κι εκεί αρχίζουμε να ρίχνουμε σιγά σιγά το νερό. Προσοχή, δε βάζουμε το νερό όλο μαζί! Ταυτοχρόνως ζυμώνουμε. Θα βάλουμε μόνο όσο νερό χρειάζεται για να γίνει η ζύμη εύπλαστη και μαλακή.

IMGP2888IMGP2889

Ζυμώνουμε, ζυμώνουμε μέχρι η ζύμη να γίνει λεία και ομοιόμορφη.

IMGP2891

Απλώνουμε το ζυμάρι με τη βοήθεια του πλάστη και σχηματίζουμε την κυρα-Σαρακοστή.

IMGP2892

Κόβουμε το περιγραμμα απο το χαρτί και το τοποθετούμε πάνω στο ζυμάρι. Μ’ ένα μαχαίρι χαράζουμε το περίγραμμα και αφαιιρούμε το περίσσιο ζυμάρι.

IMGP2895

Παίρνουμε λίγο από το περίσσιο ζυμαρι και πλάθουμε ένα λεπτό μπαστουνάκι.......


IMGP2898

Από το οποίο κόβουμε επτά κομματάκια, τα οποία θα πλάσουμε σε ποδαράκια. Προσοχή! Να είναι επτά! Ούτε περισσότερα ούτε λιγότερα.

IMGP2899


Με ένα μαχαιράκι χαράζουμε στην μεση οριζόντια την ποδιά της κυρα Σαρακοστής έτσι ώστε να βάλουμε ανάμεσα τα ποδαράκια.

IMGP2901IMGP2902

Με λίγο ακόμη ζυμάρι φτιάχνουμε την μαντήλα της και την προσθέτουμε πάνω στο σημείο του κεφαλιού.
Το ίδιο και για τα χέρια της τα οποία πρέπει να είναι σταυρωμένα λόγω της συνεχούς προσευχής της.
Με μια οδοντογλυφίδα κάνουμε μια τρύπα στο κεφάλι για να την κρεμάσουμε στο τέλος.
Να θυμάστε: η κυρα-Σαρακοστή δεν έχει στόμα, γιατί δεν τρώει ούτε μιλάει, παρά μόνο προσεύχεται!

IMGP2909

Με 4 καρφάκια γαρύφαλλου σχηματίζουμε τον σταυρό.

IMGP2919


Παίρνουμε ένα ταψί και το αλείφουμε με λίγο λάδι. Τοποθετούμε μέσα τη «Σαρακοστή».

Ζεσταίνουμε το φούρνο στους διακόσιους βαθμούς και ψήνουμε την κυρα-Σαρακοστή μας για σαράντα με εξήντα λεπτά μέχρι να ξεροψηθεί και να σκληρύνει. Είναι πολύ πιθανό σε κάποια σημεία το ζυμαρι να φουσκώσει. Δεν πειράζει, ίσα ίσα είναι πιο όμορφο το αποτέλεσμα.

IMGP2920

Την βγαζουμε από το φούρνο και την αφήνουμε να κρυώσει πολύ καλά

IMGP2921

Αν θέλουμε την χρωματίζουμε προσεκτικά με τέμπερες ή ακουαρέλες είτε παραδοσιακά όπως στην παρακάτω φωτογραφία είτε χρησιμοποιώντας την αστείρευτη φαντασία μας

image026

Καλή Τεσσαρακοστή!